ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
यस श्री कालिका माध्यमिक विद्यालय वि. सं. २०१७ मा श्री कालिका प्रा. वि. को रूपमा स्थापित भएको थियो । त्यस स्थापना कालमा विव्यसका संस्थापक अध्यक्ष तथा तत्कालीन भोटेपोखरीका प्रधानपञ्च वडा नं ७ निवासी स्व. श्री ऐनबहादुर मल्ल र तत्कालीन प्रधानाध्यापक स्व. श्री हिमलाल शर्मा तथा समाजका बुद्धिजीवी, अभिभावक, शिक्षक र विद्यार्थीको अथक प्रयासबाट २०१९ सालमा मात्र नेपाल सरकारबाट प्रा. वि. तहको स्वीकृति प्राप्त गर्न सफलता मिल्यो । विस्तारै समय समयमा विभिन्न महानुभावहरुको नेतृत्व र समाजका बुद्धिजीवीहरुको सेवाबाट विद्यालयको अवस्था सुधारिँदै गयो ।
यस श्री कालिका प्रा वि भोटेपोखरीमा सञ्चालन भइरहेकै वेला २०३५ सालमा आँपु भन्ज्याङमा समुदायको आफ्नै लगानीमा नि. मा. वि . को कक्षा सञ्चालन सुरु गरिएको थियो । सुरुमा छाप्रोमा अध्यापन कार्य गरियो र जनसहभागिताबाटै भवनको खाका तयार पारियो । २०३५ सालमा निमावि तहको कक्षा सञ्चालन भयो र वि.सं २०३९ मा नेपाल सरकारबाट स्वीकृति लिन सफल भयो । वि सं. २०४४ मा यो विद्यालय श्री कालिका निमाविबाट प्रस्तावित मा वि. मा परिणत भई कक्षा सञ्चालन सुुरुवात गरियो । यसबखत मा वि तह सञ्चालन गर्न भौतिक, आर्थिक, र व्यवस्थापन पक्षको कठिनाइहरू भोग्नुप¥यो । जे होस् यस क्षेत्रका बुद्धिजीवी, अभिभावक, शिक्षक, विद्यार्थी, विव्यस, चन्दा सङ्कलन समिति र भवन निर्माण समितिहरूको अहोरात्र परिश्रमकै प्रतिफल विद्यालयको भवन र विद्यालयको पाँचलाख रुपैयाँको आर्थिक सङ्कलन हुनसक्यो । त्यस समयमा समाजका कति मानिसहरूले आफ्नो गाससमेत काटेर विद्यालयलाई सहयोग गरेको यथार्थ सत्यलाई आज हामीले भुल्न सकिँदैन । यसरी यस विद्यालयमा जे जति विकास भयो, सबै दाताहरूको सहयोग र जनताको सहभागिताबाटै हुँदै आएको छ ।
यिनै तितामिठा सत्यहरू र आरोहअवरोहलाई पार गर्दै वि सं. २०४८ मा नेपाल सरकारले मा. वि. स्वीकृत प्रदान ग¥यो । २०४८ सालबाट यस विद्यालयका छात्रछात्राले एस एल सी परीक्षामा सामेल हुने मौका पाए । अहिलसम्म आइपुग्दा प्राविदेखि मावि तहसम्म पक्की भवन, कक्षाकोठा पर्याप्तता, पिउने पानीको धारा, शौचालय, कम्प्युटर ल्याव, पुस्तकालय, विद्यालयको कम्पाउण्ड आदि हेर्दा यस विद्यालय भौतिक अवस्थामा सुधारका लागि पहल भइरहेका छन् । सबै सरोकारवालाहरू सक्रिय भए पक्कै यस विद्यालयको भविष्य उज्ज्वल बनाउन सकिन्छ ।
भौगोलिक अवस्था
भूपरिवेष्ठित मुलुक नेपालको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्ला तत्कालीन भरतपोखरी गाविस वडा नं. २ आँपुभन्ज्याङ र हाल पोमनपा – ३३, मा अवस्थित श्री कालिका माविमा बालविकासदेखि कक्षा १० सम्म अध्ययन अध्यापन कार्य हुन्छ । यो विद्यालय करिब २८ डिग्री १३ मिनेट उत्तरी अक्षांश र ८३ डिग्री ५९ मिनेट पूर्वी देशान्तरमा अवस्थित छ । यस विद्यालयको पूर्वमा ठुलोपाखा गाउँ, लामगादी र तिकलाङ पर्दछन् भने पश्चिममा चिलाउने खर्क, मालागिरि र धारापानी गाउँ रहेका छन् । विद्यालयको उत्तरी भेगमा भोटेपोखरी गाउँ र पुँडी गाउँ रहेका छन् । विद्यालय साढे दुई रोपनी क्षेत्रफलमा आँपु भन्ज्याङ गाउँको बिच भागमा अवस्थित छ । पोखरादेखि १६–१७ किलोमिटरको दुरीमा रहेको यस विद्यालयसम्म पुग्न पिच बाटो बनेको छ । यद्यपि विद्यालयका क्षेत्रका सबै ठाउँबाट यातायात सुविधाको सहज पहुँच भने छैन । सेवा क्षेत्रभित्रका विद्यार्थीहरु ३० देखि ४५ मिनेटको समयावधिमा विद्यालय आइपुग्छन् ।
विद्यालय रहेको समुदायको बनोट
श्री कालिका माध्यमिक विद्यालयको सेवा क्षेत्र भित्र विभिन्न जातजातिको बसोबास भएको पाइन्छ । यस क्षेत्रमा बस्ने मानिसहरू क्षेत्री, गुरुङ, मगर, नेवार विक, पौडेल, पाण्डे, थापा, गिरी, आचार्य, नेपाली दर्जी, सुनार, मल्ल, तामाङ, चापागाई र भण्डारी छन् यी जातिहरूको आ–आफ्नो रीतिरिवाज र परम्परा भएको हुनाले विभिन्न चाड पर्वहरू देख्न सकिन्छ । यस विद्यालयको पूर्वी क्षेत्रमा ब्राह्मण , क्षेत्री, नेवार, मगर, गुरुङ, वि.क. र नेपाली छन् भने पश्चिममा गुरुङ, वि.क. थापा, क्षेत्री र नेपाली छन् । यस्तैगरी उत्तरी क्षेत्रमा मगर, मल्ल, क्षेत्री र ब्राम्हण छन् भने दक्षिण क्षेत्रमा मगर, ब्राम्हण, नेपाली, वि.क., दर्जी आदि जातजातिको बसोबास छ । यस विद्यालय रहेको स्थान वरपर नेवार, क्षेत्रीको बाहुल्यता छ भने ब्राम्हण मगर र नेपाली जातिहरू पनि छन् ।
विद्यालयको सेवा क्षेत्र
श्री कालिका माध्यमिक विद्यालयको पूर्वमा ठुलोपाखा गाउँ, लामगादी र तिकलाङ पर्दछन् भने पश्चिममा चिलाउने खर्क, मालागिरि र धारापानी गाउँ रहेका छन् । विद्यालयको उत्तरी भेगमा भोटेपोखरी गाउँ र पुँडी गाउँ रहेका छन् । यस विद्यालयका सेवा क्षेत्रमा पर्ने गाउँहरु छप्ल्याङ, ठुलो पाखा, पुँडी, कस्यारी, आँपु कस्यारी, लामगादी, तिकलाङ, आँपुभन्ज्याङ, चिलाउने खर्क, पुरियाबास, मालागिरि, धारापानी, भोटेपोखरी, खैरेनी, मुसेटुँडाजस्ता गाउँहरु रहेका छन् । सबै गाउँबाट विद्यालयसम्म मोटर बाटो जोडिए पनि नियमित यातायातको सुविधा नभएका कारण पाँच दस मिनेटदेखि करिब चालीस पैँचालीस मिनेट पैदल हिँडेर विद्यार्थीहरु विद्यालय आउँछन् भने लामगादी, धारापानीलगायतका ठाउँका विद्यार्थीले सोही रुटमा चल्ने यातायात सुविधा कहिलेकाहीँ लिएको पाइन्छ ।
विद्यालयको आर्थिक अवस्था
श्री कालिका माध्यमिक विद्यालयको सेवा क्षेत्रभित्रका मानिसहरु मुख्य पेसा कृषि रहेको छ । हाल आएर रोजगारीका निम्ति विदेसिने व्रmम पनि बढेको हुँदा वैदेशिक रोजगारीसमेत वैकल्पिक पेसा बनेको छ भने गाउँघरमै पनि कुखुरापालन, गाईपालनजस्ता ससाना व्यवसायलाई पनि अपनाएको पाइन्छ । विद्यालय वरिपरि ससाना किराना र चिया पसल गरी केही मानिसहरु व्यापारमा संलग्न रहेका छन् । यसरी हेर्दा यस क्षेत्रका मानिसको सामान्य आम्दानीको स्रोत रहेको देखिन्छ तसर्थ यस क्षेत्रका मानिसको आर्थिक अवस्था सामान्य नै रहेको छ भन्न सकिन्छ ।
श्री कालिका माध्यमिक विद्यालयको निरन्तर रूपमा प्राप्त हुने आर्थिक स्रोत छैन । नेपाल सरकारबाट शिक्षक कर्मचारीको तलबका लागि आउने र मसलन्दका लागि आउने नियमित आम्दानीबाहेक अन्य कुनै नियमित आम्दानी नभएका कारण विद्यालयले आर्थिक समस्यासमेत भोग्नुपरेको कुरा सर्वविदितै छ ।
विद्यालय सुधार योजनाबाट साभार
No comments:
Post a Comment